Amerikalı hərbi tarixçi Maks But Ukraynanın Rusiyaya qarşı hərbi strategiyasının əsas üstünlüyü haqqında yazır.

bakunews.az qaynarinfo-ya istinadən "Min arı sancması” adlı yazını təqdim edir.

Amerikalı hərbi tarixçi Maks But "The Washington Post” qəzetindəki köşə yazısında ukraynalıların ruslar üzərində necə üstünlük əldə edə bildiyini müzakirə edir.

Əgər Ukraynanın müharibə üsulunu başa düşmək istəyirsinizsə, edə biləcəyiniz ən yaxşı şey İngiltərənin nüfuzlu hərbi mütəfəkkiri Bezil Liddell Hartın 1954-cü ildə çap edilmiş "Strategiya” adlı kitabını oxumaqdır. 1916-cı ildə Somme döyüşü zamanı taborunun əksəriyyəti qazdan zənərləndikdən sonra, kapitan Liddell Hart mənasız hücumlarda adamlarını qırğına aparan kobud generallara nifrət etməyə başladı. O, bunu "birbaşa yanaşma" adlandırdı və "yalnız böyük döyüşün mühüm qərara səbəb ola biləcəyinə" inanan XIX əsrin böyük Prussiya strateqi Karl fon Klauzevitslə əlaqələndirirdi.

Klauzevitsdən imtina edən Liddell Hart "ən yüksək kamillik döyüşmədən düşmənin müqavimətini qırmaqdadır” deyən qədim Çinli strateq Sun Tzını qəbul etdi. 1920-ci illərin sonlarında nəşr etdirməyə başladığı traktatlarında Liddell Hart minilliklərin hərbi tarixinə nəzər salaraq, qələbənin açarının ən az gözlənilən yerə zərbə endirmək, düşməni psixoloji və maddi cəhətdən çaşdırmaq və nisbətən qansız qələbəyə nail olmaq olduğunu bildirirdi. O, Hannibalın Alp dağları boyunca yürüşündən tutmuş Şermanın Gürcüstan üzərindən yürüşünə qədər "dolayı yanaşmanın birbaşa yanaşmadan üstünlüyünü" nümayiş etdirmək üçün nümunələr gətirirdi.

Liddell Hart hər bir münaqişəni öz arqumentlərinə uyğunlaşdırmaq üçün tarixi təhrif etdiyinə görə bir çox tarixçilər tərəfindən tənqid edilib. Doğrudur, heç bir nəzəriyyə min illər ərzində bütün hərbi nəticələri izah edə bilməz. Bununla belə, Liddell Hartın fikirləri, deyəsən, Ukraynadakı müharibəyə aiddir. Ruslar Birinci Dünya müharibəsindən qalma qəddar, düşüncəsiz birbaşa yanaşmadan istifadə etdilər, ukraynalılar isə Liddell Hartın "böyük kapitanlara" xas olduğunu iddia etdiyi dolayı yanaşma ilə onlardan üstün oldular.

Müharibə fevralın 24-də rusların zirehli texnika və təyyarələrlə Kiyevə hücumu ilə başladı. Ukrayna paytaxtına doğru gedən 40 kilometrlik rus kolonunu xatırlayırsınızmı? Ukraynalılar öz tankları ilə əks-hücum etmək əvəzinə, əsasən də təchizat maşınlarına qarşı hədəfli zərbələr endirmək üçün "Javelin” kimi mobil raketlərindən istifadə etdilər. Tezliklə kolonun yanacağı və ehtiyatı tükəndi və ruslar geri çəkilməyə məcbur oldular. Kiyev xilas edildi. Öz-özlüyündə bu, dolayı yol yanaşması idi.

Birinci dünya müharibəsi generallarının etdiyi kimi, aprelin ortalarında ruslar Luqansk bölgəsinə yollarını təmizləmək üçün dağıdıcı artilleriya atəşindən istifadə edərək yenidən qruplaşdılar. Bu hücum ukraynalıları iyulun əvvəlində Luqansk vilayətində əldə saxladıqları sonuncu böyük şəhər olan Lisiçanskdan döyüşərək geri çəkilməyə məcbur etdi. Lakin onlar hücum edənlərə o qədər ağır itkilər verdilər ki, rusların hücumu dayandı və onlar Donbas bölgəsini bütünlüklə ələ keçirə bilmədilər.

O vaxtdan bəri Ukrayna ABŞ istehsalı olan yüksək mobil artilleriya raket sistemlərindən (HİMARS) istifadə edərək, cəbhə xəttinin arxasındakı Rusiya komanda məntəqələrini və sursat anbarlarını məhv edir. Bu strategiya Rusiya batareyalarına mərmi çatdırılmasını çətinləşdirdi və Ukrayna mövqelərinin atəşə tutulmasını xeyli ləngitdi.

Avqustun 9-da Rusiyanın işğal olunmuş Krımdakı aviabazasında ən azı altı partlayış baş verib, ən azı səkkiz döyüş təyyarəsi məhv edilib və ya ciddi zədələnib. Daha sonra Krımda Rusiyanın böyük silah-sursat anbarında daha bir partlayış baş verib. Ukrayna rəsmiləri ictimaiyyətə açıqlama verməsələr də, özəl olaraq jurnalistlərə bildiriblər ki, hər iki partlayış onların kəşfiyyat orqanlarının işidir.

İndi ukraynalılar Ukraynanın düşmən tərəfindən işğal olunmuş ən böyük şəhəri olan Xersondakı rus qarnizonunu dolayı yolla sıxışdırırlar. Ağır itkilərlə nəticələnəcək birbaşa hücum əvəzinə ukraynalılar Xersonda rus qoşunları üçün təchizat daşıyan Dnepr üzərindən körpüləri bombalamaq üçün HIMARS və digər sistemlərdən istifadə edirlər. Ukraynalılar bütün dörd körpünü zədələdiklərini iddia edirlər, bu da Rusiya qüvvələrini çıxılmaz vəziyyətdə qoya bilər.

Ukrayna rəsmiləri bildiriblər ki, rus komandirləri artıq Dnepr çayının şərq sahilinə təxliyə edilib və bəzi analitiklər təchizatın olmaması və ya əsir düşmə riski səbəbindən bütün qüvvələrin Xersondan geri çəkilmək məcburiyyətində qala biləcəyini proqnozlaşdırırlar. Ukraynanın oxşar logistik ələ keçirmə strategiyası əvvəllər rusları Qara dənizdə strateji mövqe olan İlanlı adasından təxliyə etməyə məcbur etmişdi.

Ukraynanın müdafiə naziri Aleksey Reznikov deyib ki, "bizim, əraziləri Rusiya kimi meyit və mərmilərlə zibilləmək üçün resurslarımız yoxdur. Ona görə də biz taktikanı dəyişməli, fərqli şəkildə mübarizə aparmalıyıq”. Başqa bir Ukrayna rəsmisi "Wall Street Journal”a deyib ki, onlar "min arı sancması”nı həyata keçirirlər.

Avstraliyanın istefada olan general-mayoru Mik Rayan yazıb ki, ukraynalılar "rusların fiziki, mənəvi və intellektual döyüş qabiliyyətini” sarsıtmaq məqsədi daşıyan "korroziya” strategiyası həyata keçirirlər. Rayan qeyd edir ki, bu strategiyanın başqa adı Bezil Liddell Hartın müdafiə etdiyi "dolayı yanaşma”dır.

Problem ondadır ki, dolayı hücumlarla həlledici nəticə əldə etmək çətin ola bilər. Gec-tez ukraynalılar torpaqlarını azad etmək istəsələr, hücum edib rusları sıxışdırmalı olacaqlar. Lakin onlar ağıllıdırlar və bu baş verməmişdən əvvəl işğalçıları zəiflətmək üçün əllərindən gələni edirlər.

bakunews.az