Suraxanı rayonu, Qaraçuxur qəsəbəsində yerləşən 146 nömrəli tam orta məktəblə bağlı redaksiyaya daxil olan məlumatlar təkcə bir şagird-valideyn narazılığından ibarət deyil. Məktəbdaxili mənbələrin səsləndirdiyi iddialar burada yuxarı sinif şagirdlərinin qiymətlərinin süni şəkildə aşağı salınması, buraxılış mərhələsində attestat məsələsində rəhbərlikdən asılı vəziyyətə gətirilməsi, bu proseslə razılaşmayan müəllimlərə isə növbəti tədris ilində dərs saatlarının azaldılması ilə təzyiq göstərilməsi barədə ciddi suallar yaradır.

Açıq mənbələrdə 146 nömrəli tam orta məktəbin direktoru kimi Qasım Qasımov göstərilir. 2026-cı ilin fevral və iyul aylarında yayımlanmış məlumatlarda da Qasım Qasımov həmin məktəbin direktoru kimi təqdim edilib.

Redaksiyaya məktəbdən verilən və hazırda müstəqil şəkildə tam təsdiqlənməmiş məlumatlara görə, əsas problem 9, 10 və 11-ci siniflərdə şagirdlərin qiymətləndirilməsi zamanı ortaya çıxır. Mənbələr iddia edirlər ki, məktəb direktoru Qasım Qasımov sinif rəhbərlərinə və müəllimlərə şagirdlərin qiymətlərini mümkün qədər aşağı yazmaq, bəzi hallarda isə qeyri-kafi nəticələrin sayını artırmaq istiqamətində təzyiq göstərir.

İddianın ən ciddi tərəfi bunun məqsədi ilə bağlı səsləndirilən fikirlərdir. Məktəbdaxili mənbələrin bildirdiyinə görə, aşağı qiymətlər nəticəsində şagirdlərin xüsusilə buraxılış və attestat mərhələsində məktəb rəhbərliyindən asılı vəziyyətə düşdüyü iddia edilir. Başqa sözlə, müəllimlərin sözlərinə əsaslanan məlumatlarda belə bir mənzərə təsvir olunur: şagirdin biliyi və faktiki nəticəsi ikinci plana keçir, qiymət isə onun üzərində təsir vasitəsinə çevrilir.

Mənbələr bildirirlər ki, bəzi müəllimlər şagirdlərin faktiki biliyinə uyğun qiymət yazmaq, xüsusən buraxılış mərhələsində onların qarşısına süni maneə çıxarmamaq istəyirlər. Lakin iddiaya görə, direktor buna qarşı çıxır.

Bundan da ciddi iddia müəllimlərin özlərinə tətbiq edildiyi deyilən “cəza mexanizmi” ilə bağlıdır.

Redaksiyaya danışan şəxslərin sözlərinə görə, rəhbərliyin mövqeyi ilə razılaşmayan, şagirdə süni şəkildə aşağı qiymət yazmaq istəməyən və ya verilən göstərişə əməl etməyən müəllim növbəti tədris ilində dərs saatlarının azaldılması təhlükəsi ilə üzləşir. Mənbələr hətta bəzi müəllimlərin “dərs saatına həsrət qoyulmaqla” cəzalandırıldığını iddia edirlər.

Əgər bu məlumatlar təsdiqini taparsa, söhbət artıq adi məktəbdaxili narazılıqdan deyil, qiymətləndirmə sisteminin obyektivliyinə mümkün müdaxilədən və müəllimin dərs yükünün təsir vasitəsinə çevrilməsindən gedə bilər.

Elm və Təhsil Nazirliyinin qüvvədə olan məktəbdaxili qiymətləndirmə qaydasında summativ qiymətləndirmənin məqsədi şagirdin təhsil proqramında nəzərdə tutulan bilik və bacarıqları hansı səviyyədə mənimsədiyini müəyyənləşdirmək kimi göstərilir. Summativ nəticələr 100 ballıq sistemlə hesablanmalı, daha sonra müəyyən edilmiş qaydada “2”, “3”, “4” və “5” qiymətlərinə uyğunlaşdırılmalıdır. Yarımillik və illik nəticələr də şagirdin topladığı ballar əsasında hesablanır.

Bu qaydaların fonunda ortaya mühüm sual çıxır: əgər 146 nömrəli məktəbdə şagirdlərin qiymətləri onların faktiki nəticəsinə görə deyil, rəhbərliyin göstərişi əsasında aşağı salınırsa, bu göstəriş hansı normativ sənədə əsaslanır?

Valideyn Rzalı Nazim Orxan oğlunun övladı ilə bağlı redaksiyaya təqdim etdiyi şikayət isə ümumi iddialar fonunda ayrıca diqqət çəkir.

Valideyn bildirir ki, övladı hazırda X sinifdə təhsil almalı olsa da, ötən tədris ilinin nəticəsinə görə sinifdə saxlanılıb. Onun sözlərinə görə, yanvar ayında uşağın qolu sınıb və bununla bağlı məktəbə rəsmi tibbi arayış təqdim edilib. Valideyn iddia edir ki, əvvəlcə arayış təqdim olunacağı halda şagirdə buraxdığı summativ qiymətləndirmələri yazmaq üçün şərait yaradılacağı bildirilib. Lakin sənəd təqdim edildikdən sonra buna imkan verilməyib.

Daha sonra isə valideynə tibbi arayışda “səhvlik” olduğu bildirildiyi iddia edilir.

Burada rəsmi qaydalar xüsusilə diqqət çəkir. Elm və Təhsil Nazirliyinin məktəbdaxili qiymətləndirmə qaydasının 4.14-cü bəndinə əsasən, xəstəlik tibbi arayışla təsdiqləndikdə şagirdin buraxdığı kiçik summativ növbəti kiçik summativədək təşkil edilməlidir. Böyük summativin tibbi arayışla təsdiqlənən xəstəlik səbəbindən buraxılması halında isə şagird üçün növbəti iki həftə ərzində yeni qiymətləndirmə keçirilməlidir. Həmçinin həmin şagird üçün yeni, eyni səviyyəli qiymətləndirmə vasitələrinin hazırlanması nəzərdə tutulur.

Bu halda 146 nömrəli məktəb rəhbərliyi izah etməlidir: tibbi arayış təqdim edilmiş şagird üçün qaydada nəzərdə tutulan qiymətləndirmə niyə təşkil edilməyib? Əgər arayışda səhv var idisə, valideynə həmin səhvi düzəltmək üçün vaxtında rəsmi məlumat verilibmi?

Valideyn eyni zamanda direktor Qasım Qasımovun övladına “məktəbə gəlmə”, “get özünə başqa peşə seç”, “başqa məktəbə get” məzmununda ifadələr işlətdiyini iddia edir. Onun sözlərinə görə, şagirdə hələ əvvəlcədən “sentyabrdan səni sinifdə saxlayacağam” mesajı verilib və nəticədə bu baş verib.

Bu iddiaların həqiqiliyini müəyyən etmək aidiyyəti təhsil qurumlarının araşdırmasının predmetidir. Lakin valideynin təqdim etdiyi konkret hadisə ilə məktəb daxilindən səsləndirilən “qiymətləri aşağı salın”, “qeyri-kafi yazın” və “etiraz edən müəllimin dərs saatı azaldılır” iddialarının eyni müəssisə ətrafında toplanması geniş araşdırmaya əsas yaradır.

Bakı Şəhəri üzrə Təhsil İdarəsinin yalnız bir şagirdin şəxsi işini deyil, məktəbdə son illərdə 9, 10 və 11-ci siniflərin qiymətləndirmə göstəricilərini, sinif jurnallarını, summativ protokollarını, illik qiymətlərdə aparılmış dəyişiklikləri və müəllimlər arasında dərs yükünün bölüşdürülməsini müqayisəli şəkildə araşdırmasına ehtiyac olduğu görünür.

Xüsusilə bir neçə suala rəsmi cavab verilməlidir: son üç ildə 9-11-ci siniflərdə neçə şagirdə illik “2” yazılıb? Bu göstərici əvvəlki illərlə müqayisədə necə dəyişib? Müəllimlərə qiymətlərin aşağı salınması barədə şifahi və ya yazılı göstəriş verilibmi? Rəhbərliyin mövqeyinə etiraz edən müəllimlərin sonrakı ildə dərs saatlarında azalma olubmu? Dərs yükünün bölgüsünü əks etdirən əmrlər və tarifləşmə sənədləri bunu necə izah edir? Rzalı Nazim Orxan oğlunun tibbi arayışı nə üçün qəbul edilməyib və ona summativləri yenidən yazmaq imkanı niyə yaradılmayıb?

Ən mühüm sual isə budur: 146 nömrəli məktəbdə qiymət şagirdin biliyini göstərən nəticədir, yoxsa şagirdi və müəllimi rəhbərlikdən asılı vəziyyətdə saxlamaq üçün istifadə edilən vasitə?

Redaksiya səsləndirilən məlumatları yekun fakt kimi deyil, araşdırılması tələb olunan ciddi iddialar kimi təqdim edir. Direktor Qasım Qasımovun, 146 nömrəli məktəbin və Bakı Şəhəri üzrə Təhsil İdarəsinin mövqeyini dərc etməyə hazırıq.