Mingəçevirdə kommunal ödənişlərlə bağlı narazılıqların yeni ünvanı formalaşıb. Söhbət MilliÖN ödəniş terminallarından gedir.

Şəhər sakinlərinin sözlərinə görə, bir sıra ərazilərdə MilliÖN aparatlarının sayı əhalinin real tələbatına uyğun deyil. Xüsusilə kommunal ödənişlərin edildiyi günlərdə terminalların qarşısında uzun növbələr yaranır, vətəndaşlar vaxt itirir, bəzi hallarda isə ödənişi həyata keçirmək üçün başqa ərazilərə getməli olurlar.
Bu vəziyyət bir sualı aktuallaşdırır: Əgər ödəniş sistemlərinin əsas məqsədi vətəndaşın vaxtına qənaət etməkdirsə, niyə Mingəçevirdə insanlar sadə kommunal ödəniş üçün növbəyə dayanmalıdır?
Şirkətin strategiyası ilə regiondakı reallıq arasında boşluq
MilliÖN özünü Azərbaycanda elektron ödəniş sistemləri bazarının lideri kimi təqdim edir. Şirkətin rəsmi məlumatına əsasən, şəbəkədə 150-dən artıq şirkət və 500-dən artıq xidmət növü mövcuddur, terminalların sayı isə 2500-dən çoxdur. Terminallar müxtəlif bölgələrdə, supermarketlərdə, banklarda, dövlət qurumlarında, metro stansiyalarında və digər məkanlarda yerləşdirilib.
Şirkətin təqdim etdiyi strategiyanın məntiqi sadədir: "Hər şey bir ödəmə nöqtəsində”.
Amma Mingəçevirdə ortaya çıxan mənzərə bu strategiyanın bütün şəhərlərdə eyni effektivliklə işləmədiyi barədə suallar yaradır.
Çünki terminalın ölkə üzrə sayının çox olması hələ onun konkret şəhərdə və konkret məhəllədə kifayət qədər olması demək deyil.
Bakı, Gəncə və digər iri şəhərlərlə yanaşı, Mingəçevir kimi böyük sənaye və yaşayış şəhərlərində də əhalinin gündəlik ödəniş ehtiyacları ayrıca hesablanmalıdır.
Əhali çoxdursa, ödəniş tələbi yüksəkdirsə, terminal infrastrukturu da həmin yükə uyğun qurulmalıdır.
Problem yalnız terminal sayında deyil
Məsələyə bir qədər geniş baxmaq lazımdır.
Kommunal ödəniş sistemi vətəndaş üçün nə qədər sadə görünürsə, onun arxasında bir o qədər böyük infrastruktur dayanır. Elektrik, qaz, su, internet, telefon və digər xidmətlər üzrə ödənişlərin vaxtında qəbul edilməsi və abonentin hesabında düzgün əks olunması vacibdir.
MilliÖN hazırda kommunal xidmətlər, mobil operatorlar, bank xidmətləri, dövlət ödənişləri və çoxsaylı digər xidmətləri təqdim edir.
Deməli, terminal sıradan çıxanda və ya qarşısında növbə yarananda vətəndaşın alternativi olmalıdır.
Əgər həmin ərazidə ikinci terminal yoxdursa, mobil tətbiqdən istifadə etməyən vətəndaş faktiki olaraq bir aparatın qarşısında gözləməyə məcbur qalır.
Bu isə rəqəmsallaşmanın əsas fəlsəfəsinə ziddir.
Yaşlı insanlar üçün vəziyyət daha çətindir
Problemin başqa bir tərəfi də sosial məsələdir.
Mingəçevirdə bütün vətəndaşların bank tətbiqlərindən, mobil ödəniş sistemlərindən və internet bankçılıq xidmətlərindən eyni səviyyədə istifadə etdiyini düşünmək doğru olmaz.
Xüsusilə yaşlı insanlar üçün terminal hələ də ən əlçatan ödəniş vasitələrindən biridir.
Ona görə də "mobil tətbiqdən istifadə edin” yanaşması problemin tam həlli sayıla bilməz.
Rəqəmsallaşma vətəndaşı seçimdən məhrum etmək yox, ona daha çox seçim vermək deməkdir.
Maraqlıdır: tələbat necə hesablanır?
MilliÖN tərəfindən terminalların yerləşdirilməsi zamanı əhalinin çox istifadə etdiyi məkanlar və digər kriteriyaların nəzərə alındığı barədə əvvəlki rəsmi açıqlamalarda məlumat verilib.
Bu baxımdan Mingəçevirdə ortaya çıxan mənzərə yeni suallar doğurur:
Terminalın yerləşdirilməsi zamanı şəhərin əhalisinin sayı, məhəllələr üzrə abonentlərin sayı, aylıq ödənişlərin həcmi və gün ərzində terminala düşən yük nəzərə alınırmı?
Əgər nəzərə alınırsa, niyə bəzi nöqtələrdə uzun növbələr yaranır?
Əgər nəzərə alınmırsa, deməli, regionlar üzrə xidmət şəbəkəsinin yenidən optimallaşdırılmasına ehtiyac var.
2018-ci ildə də Mingəçevirdə oxşar problem yaşanmışdı
Maraqlıdır ki, bu məsələ tamamilə yeni deyil.
2018-ci ildə Mingəçevirdə e-Manat terminalları ilə bağlı sakinlərin şikayətləri mediada gündəmə gəlmişdi. Həmin vaxt bəzi terminalların pul qəbul etməməsi, bəzilərinin qəbz verməməsi və kommunal ödənişlər zamanı problemlər yaranması barədə məlumat yayılmışdı.
Deməli, məsələ yalnız bir günün və ya bir həftənin problemi kimi qiymətləndirilməməlidir.
Ödəniş infrastrukturu ilə bağlı narazılıqlar illər ərzində müxtəlif formalarda ortaya çıxırsa, artıq bunun sistemli şəkildə araşdırılması lazımdır.
Şirkət üçün həll yolu nə ola bilər?
Əslində problemin həlli o qədər də mürəkkəb deyil.
Birinci növbədə Mingəçevirdə terminal sıxlığı xəritəsi hazırlanmalıdır.
Hansı ərazidə neçə abonent var?
Həmin ərazidə ay ərzində neçə ödəniş həyata keçirilir?
Bir terminala gün ərzində orta hesabla neçə istifadəçi düşür?
Növbələr ən çox hansı saatlarda yaranır?
Neçə terminal texniki səbəbdən müvəqqəti fəaliyyətsiz qalır?
Bu sualların cavabları əsasında terminalların sayı və yerləşmə nöqtələri yenidən müəyyənləşdirilməlidir.
İkinci vacib məsələ ehtiyat terminal strategiyasıdır.
Bir terminal sıradan çıxırsa, onun əvəzinə yaxın məsafədə alternativ terminal olmalıdır.
Üçüncü məsələ isə 24/7 texniki monitorinqdir.
Terminalın işləməməsi şirkət üçün sadəcə texniki nasazlıq, vətəndaş üçün isə kommunal ödənişini vaxtında edə bilməmək deməkdir.
Daha bir həll: supermarket və xidmət məntəqələri ilə əməkdaşlığın artırılması
MilliÖN terminallarının supermarketlər, biznes mərkəzləri və digər insanların sıx olduğu məkanlarda yerləşdirilməsi şirkətin öz strategiyasında da qeyd olunur.
Mingəçevirdə bu model daha geniş tətbiq edilə bilər.
Böyük marketlərdə bir terminal əvəzinə iki və ya daha çox terminalın yerləşdirilməsi, yaşayış massivlərində əlavə məntəqələrin yaradılması və insanların gündəlik hərəkət etdiyi ərazilərdə terminal sayının artırılması növbələri əhəmiyyətli dərəcədə azalda bilər.
Rəqəmsal alternativlər də gücləndirilməlidir
MilliÖN 2026-cı ildə terminallarda şəxsi kabinet funksiyasını təqdim edib. Bu funksiya istifadəçiyə müştəri kodlarını və nömrələri yadda saxlamağa, növbəti ödənişlərdə həmin məlumatlardan daha sürətli istifadə etməyə imkan verir.
Bu, müsbət addımdır.
Lakin rəqəmsal imkanların artırılması terminal problemini avtomatik həll etmir.
Çünki terminaldan istifadə edən insanların hamısı tətbiqdən istifadə etmir.
Şirkətin strategiyası "hamını rəqəmsallaşdırmaq” yox, hər iki qrupa xidmət göstərmək üzərində qurulmalıdır:
rəqəmsal ödəniş istifadəçilərinə — mobil və onlayn imkanlar,
nağd ödəniş edənlərə — kifayət qədər və işlək terminallar.
MilliÖN-dən gözlənti
Mingəçevirdə yaşayan vətəndaşın tələbi əslində çox sadədir:
Kommunal ödənişini etmək istəyir.
Terminal tapmaq istəyir.
Terminal işlək olsun istəyir.
Növbədə saatlarla dayanmaq istəmir.
Bunun üçün isə böyük bir islahat tələb olunmur.
Sadəcə xidmət şəbəkəsinin real istifadəçi yükünə uyğunlaşdırılması lazımdır.
MilliÖN ölkə üzrə geniş ödəniş infrastrukturu qurduğunu bildirir. Elə isə bu infrastrukturun regionlarda da eyni rahatlığı təmin etməsi vacibdir.
Mingəçevirdə yaranan növbələr şirkət üçün sadəcə narazılıq siqnalı deyil, həm də xidmət keyfiyyətinin ölçülməsi üçün göstəricidir.
Əgər bir terminalın qarşısında onlarla insan növbə gözləyirsə, problem vətəndaşın səbrində deyil.
Problem sistemin həmin nöqtədə tələbatı qarşılaya bilməməsindədir.
Rəqəmsal Azərbaycan qururuqsa, vətəndaş kommunal ödəniş etmək üçün növbədə dayanmalı deyil.
MilliÖN-ün qarşısında duran əsas məsələ də məhz budur: regionlarda rəqəmsal ödəniş imkanlarını sadəcə mövcud etmək yox, onları real olaraq əlçatan etmək.
7NEWS.az olaraq hesab edirik ki, Mingəçevirdə terminal şəbəkəsinin yenidən qiymətləndirilməsi, ehtiyac olan ərazilərdə əlavə MilliÖN aparatlarının quraşdırılması və texniki xidmətin gücləndirilməsi vətəndaşların haqlı narazılığını əhəmiyyətli dərəcədə azalda bilər.
Məsələ ilə bağlı MilliÖN-ün mövqeyini dərc etməyə hazırıq.

7NEWS.az