Son aylarda paytaxt və əsasən kəndlərdə yerləşən marketlərdə “SOBA” şirniyyatı adı altında satışa çıxarılan məhsullar ilk günlər alıcıların böyük marağına səbəb oldu. Market daxilində qurulan elektrikli sobalarda şirniyyatların bişirilməsi görüntüsü, gözəl qoxu, endirim kampaniyaları, “1 alana 1 hədiyyə”, axşam saatlarında qiymət endirimləri istehlakçılarda bu məhsulun “təzə və yerində hazırlanması” təəssüratı yaratdı.

Lakin məsələnin görünməyən tərəfi getdikcə redaksiyaya göndərilən fotoşəkillər fonunda ciddi suallar doğurmağa başlayıb.

Şirniyyatlar həqiqətən marketdə hazırlanırmı?

Bizimesr.az-a daxil olan foto və videomateriallardan aydın olur ki, “SOBA” adı ilə satılan şirniyyatlar (şirin və şor qoğalı, toyuqlu, kartoflu, ətli bükümlər, pendirli xaçapuri) marketlərin özündə hazırlanmır. Bu məhsullar naməlum sexlərdə əvvəlcədən hazırlanır, daha sonra dondurulmuş halda marketlərə göndərilir.

Marketlərdə isə məhsullar buzlu vəziyyətdə qutularda günlərlə saxlanılır, işçilər tərəfindən daxili, istehlakçıya açıq olmayan otaqlarda qablara düzülür, saatlarla buzunun açılması gözlənilir, daha sonra bir neçə saat xüsusi sobaya yerləşdirilir, sobada 1 saatdan artıq saxlanıldıqdan sonra “təzə” adı ilə satışa çıxarılır.

Bu proses isə ciddi qida təhlükəsizliyi sualları yaradır. Dondurulmuş məhsulun bu cür bişirilməsi nə dərəcədə doğrudur?

Qida təhlükəsizliyi standartlarına əsasən dondurulmuş yarımfabrikat məhsulların dəqiq temperatur rejimində saxlanmalı, buzdan açılma (defrost) prosesinin nəzarət altında və qısa müddətdə aparılması, məhsulun bir dəfə buzdan açıldıqdan sonra yenidən dondurulmaması əsas şərtlərdən biridir. Lakin daxil olan materiallar göstərir ki, bəzi marketlərdə, məhsullar uzun müddət otaq temperaturunda saxlanılır, defrost prosesi saatlarla davam edir, hansı temperaturda və hansı sanitar şəraitdə aparıldığı məlum deyil, kiçik marketlərdə bu prosesin ümumiyyətlə nəzarətsiz qalır. Bunu bizdə olan fotolar da aşkar şəkildə ortaya qoyur.

Bu isə bakterial çoxalma, qida zəhərlənməsi və məhsulun keyfiyyətinin ciddi şəkildə aşağı düşməsi riskini artırır.

Ən ciddi problemlərdən biri də məhsulların, istehsal tarixi, dondurulma müddəti, son istifadə vaxtı, defrostdan sonra nə qədər müddətdə satılmalı olduğu
barədə alıcılara aydın və şəffaf məlumat verilməməsidir. İstehlakçı marketdə sobadan çıxan isti şirniyyatı “təzə” hesab edir, amma bu məhsulun neçə gün, hətta neçə həftə əvvəl hazırlandığını bilmək imkanına malik deyil.

Bu isə istehlakçının məlumatlandırılma hüququnun pozulması deməkdir.

Bildiyimiz kimi belə məhsulların bişirilməsi ilə xüsusi təhsilə sahib, sertfikatlı şəxslə məşğul olmalıdır. Təbii ki, bu məhsulları satıcılar bişirir və onların belə bir qanunui sənədləri yoxdur.

Bir çox hallarda bu proseslərin sadəcə satış həcmini artırmaq məqsədilə, qaydalara formal yanaşma ilə həyata keçirildiyi bəllidir.

Qida Təhlükəsizliyi Agentliyi isə həmişəki kimi nəzarət etmir və susur. Susma səbəbləri də bəllidir, göstərdikləri fəaliyyətlər də.

Azərbaycan Qida Təhlükəsizliyi Agentliyi (AQTA) bu “SOBA” şirniyyatlarının hansı sexlərdə hazırlandığını, həmin sexlərin qeydiyyatdan keçib-keçmədiyini, marketlərdə saxlanma və bişirmə prosesinə nəzarətin olub-olmadığını araşdırmır və görünən odur ki, heç onlara bu maraqlı da deyil.

“Təzə bişmiş” görüntüsü altında dondurulmuş, naməlum şəraitdə hazırlanmış məhsulların satışı ciddi risklər yaradır.

Bizimesr.az